Turkiston: Rossiya siyosiy kurashga Akaevning siyosiy elitasini tortmoqchimi. Akaev:
Qirg’izistonning sobiq prezidenti Asqar Akaev 1 Avgust kuni «Russkiy reporter» jurnaliga bergan intervyusida 2005 yil mart oyida bo’lib o’tgan voqealar haqida so’z yuritdi. U suhbat chog’ida Qirg’iz respublikasi bilan Amerika o’rtasida yuzaga kelgan ayrim voqealar haqida gaprib berdi.
Akaevning da’vo qilishicha 2005 yilda uni Qirg’iziston xalqi emas, balki Amerikaliklar quvib yuborgan. “Meni xalq quvgan emas, u paytda davlat o’z yo’lida rivojlanib borayotgan edi. U ajoyib ko’rinishga ega edi. “rangli revolyutsiya”ni amerikaliklar uyushtirdi. Hattoki ular bu ishlarni mendan yashirganlari ham yo’q”, dedi sobiq prezident.
Uning fikricha, Amerika unga qarshi payt poylab yurgan. “AQSh Manas havo bazasida xohlaganicha qolishini ko’zlagan edi. Biz esa Afg’onistondagi xalqaro terrorizmga qarshi kurash uchun belgilangan muddat, ya’ni bir yilni talab qildik. Shundan so’ng men AQShning manas havo bazasidan osonlikcha chiqib ketmasligini anglab etdim va Rossiyani Kantda harbiy baza qurishga taklif qildim. Bundan arazlagan AQSh elchisi men bilan bir yil gaplashmay qo’ydi. Oradan bir yil o’tgandan so’ng AQSh Qantdagi Rossiya harbiy bazasini yoniga AVAKS qo’yish taklifini kiritdi. Men darhol “yo’q”, deya javob qildim. Ular meni qo’rqitib, do’q-po’pisa qila boshlashdi. Shunday qilib, ularning taklifini qabul qilmaganim uchun men diktatorga aylandim-qoldim”, dedi Sobiq prezident Akaev.
Qirg’izistonda nechta davlat to’ntarish amalga oshgani bilan, siyosiy elita o’zgargani yo’q. Uni Bakiev davrida ham, xozir Atambaev prizidentligida ham asosiy siyosiy yo’nalishlarni belgilashda ro’li katta.
AQSh Qirg’izistonda Turkiyadagi singari siyosiy elitani o’zgartira olmadi. Qirg’izistonda xatto asosiy muxolif xarakatlar ham Rossiyaparast. 2012 yilda bo’lib o’tgan namoishlarda Adaxam Madumarov, Tashiev va boshqa muxolif etakchilari o’zlarini Rossiyaga sodiq ekanliklarini va Qirg’iziston Rossiyasiz iqtisodiy va siyosiy krizisdan qutula olmasligini aytib o’tishdi. Ular Qumtor masalasini Qirg’iz iqtisodiyotiga qanchalar ziyon keltirayotganini ochib tashlashdi.
Xozirgi voqe’likda, Qirg’iziston xaqiqatda Rossiya bilan siyosiy, iqtisodiy tomonlama qattiq bog’lanib qolgan bir paytda, unga AQShning Manasdagi aviabazasini chiqarib yuborish buyurildi. Bunga javoban AQSh xalqaro qonun va huquq normalarini ishga solib, har xil fitnalar uyushtira boshladi. Kanadaning tilla konining to’la nazorat qiluvchi Centerra_Gold kompaniyasiga qarshi xalq norozilik namoishlari uyushtirib, hukumatni xalqaro siyosisat oldida o’ta noqulay vaziyatga olib kela oldi. Bu ishlarni amalga oshirishda AQSh buzulib borayotgan siyosiy elitaning xalqqa ta’siri zaiflashib borayotganidan foydalandi. Bu elita bir tomonda xarakat olib borishayotgani bilan, hokimiyatga bo’lgan intilishlari va bir birlariga nisbatan shu saltanat talashishdagi qattiq adovvatlari, har qanaqangi tashqi kuchlar foydalanishi mumkin bo’lgan zaif tomon xisoblanadi.
AQSh Qirg’izistonda siyosiy kurash olib borayotgani bilan, o’ziga tobe’ quvvatlarni saltanatga olib kelishga, so’ng ularning ta’siri bilan vaziyatni qo’lga olish maqsadini oldiga asos qilib qo’yayotgani yo’q. U hukumatni muammolar girdobiga tortib, o’sha Rossiyaparast muxolifot bilan jazolamoqchi. Negaki hukumat o’ta zaif, yaqin kelajakda bu zaiflikdan chiqib ketish yo’llari ham ko’rinayotgani yo’q. Xalq o’ta qiyin axvolga toboro kirib bormoqda va bu xolatning o’nglanishidan ham umid qilish qiyin. Mana shu xolatning o’zi AQSh uchun o’ta qulay vaziyatlarni paydo qiladi yoki mavjud vaziyatlarni saqlab turishiga yordam beradi. Masalan Osh voqeasidan keyinga milliy keskinlikni saqlab turish kabi.
Qirg’izistonning muammosi, qattiq fitnalar uyushtirishga qulay vaziyatlar paydo qiluvchi zaif nuqtalarining ko’payib borayotganida. Bu huddi yarador odam singari, uning har bir yarasini bossa og’riyveradi. Uni kim bosishining farqi yo’q.
Atambaev AQShni rozi qila olmadi, navbat uniki yaralarni birin ketin bosaveradi. Bakiev xuddi shu xolatda, AQShning iflosgarliklaridan qo’rqib, bazani chiqara olmagan edi. Uni Rossiya taxtidan qulatib yubordi. Atambaev o’zini va Qirg’izistonni qutqarmoqchi bo’lsa, shu xalqaro sistema ostida qutqara olmaydi. To’g’rirog’i Qirg’izistonni qutqara olmaydi. O’zi Akaev va Bakiev singari qochib qutilishi mumkin. Lekin o’rnini egallamoqchi bo’layotgan prizidentga, bundan ham zaif va xor hokimiyat va xalq qoladi.
Shuning uchun bu Qirg’izistonning ichki muammosi emas, balki tashqi dunyo sistemasining noto’g’ri asosga qurilganidan. Kapitalistik mabda’ga asoslanuvchi bu sistema, dunyoda krizisga yuz tutdi. U birin ketin o’ziga tobe’ davlatlarga ochiq zulmlar uyushtira boshladi. Katta kufr davlatlar, o’z manfaatlari yo’lida zaiflarini vayron qilishmoqda. Bularni ko’rib turgan xalq va ummat, bularga qarshi xarakatga kela boshladi. Yaqin kelajakda bu xarakat, to’la Islom Mabda’siga asoslanib bo’ladi Insha Alloh.
Qirgiziston kabi zaif davlatlar muammosi Islom sistemasi bilan xal qilinadi. Ularning barchasi Xalifaning qo’l ostida ichki va tashqi zulmlardan ximoya qilinadi. Shuning uchun biz musulmonlar turgan yurtlarimizda, siyosatimizga, iqtisod, ijtimo’, urf odatlarimiz.. va xokazo har bir aloqalarimizdagi kufr sistemasini, o’sha soxamizdan surib chiqarish uchun qattiq xarakat olib borishimiz vojib. Bu Insha Alloh, bizlarni Suriya, Misr va boshqa yurtlarimizda kufr tomonidan olib borilayotgan musulmonlarni qatlu omm qilish ishlarida, ularga qarshilik qilayotganlar bilan bir safda turib xarakatlangan savobini beradi. Muhimi ularga yordam bermaganlarga bo’ladigan Allohning g’azabidan qutilib qolish imkonini beradi Insha Alloh.
Abu Ali
Qirg’iziston “Úizbut tahrir” media bo’limi.